Rybarzowice

Rybarzowice (dawniej Reibersdorf) – nieistniejąca wieś, pochłonięta przez kopalnię węgla brunatnego Turów.

Nazwa wsi pojawia się w dokumentach historycznych już w 1381 roku jako Riewenssdorf

Rybarzowice były miejscowością o bogatej historii i wielu ciekawych zabytkach

W Rybarzowicach znajdowały się dwa okazałe pałace. Stary Pałac wybudował hrabia Leopold von Nostitz w 1690 r. Później mieściło się w nim archiwum i siedziba zarządcy Zawidowskiego Państwa Stanowego. Portal tego obiektu ozdobiony był zegarem słonecznym i herbami rodzin von Nostitz oraz von Ruchmor. W 1694 r. hrabia Leopold von Nostitz, sprzedał Rybarzowice potomkowi prastarej szlachty miśnieńskiej, Hansowi Hauboldowi von Einsiedel, który jako pierwszy z rodu osiadł na Łużycach. Hans Haubold był blisko związany z Augustem Mocnym (wtedy jeszcze następcą tronu). W latach 1763–1776 wzniesiono drugi, znacznie potężniejszy pałac, zaprojektowany przez architekta z Zittau Andrzeja Hunigena. Było to założenie murowane na rzucie podkowy o rokokowych wnętrzach ozdobionych dekoracjami stiukowymi. Rybarzowicka rezydencja Einsiedlów przypominała nieco istniejący do dziś pałac Gersdorfów w Pobiednej W rybarzowickim pałacu znajdowały się bezcenne dzieła sztuki. Między innymi obrazy Canaletta i Adama Graffa znanych w Polsce i Saksonii malarzy z XVIII wieku. Biblioteka zawierała ponad 4600 tytułów w tym wiele cennych poloników. Bibliotekę rybarzowicką Einsiedlowie, dotknięci skutkami wielkiego kryzysu, sprzedali na aukcji w Lipsku w 1928 roku.

W skład majątku wchodziły: m.in. wybudowany w latach 1763–1779 pałac z bogatym w starodrzew parkiem oraz Świątynią Dumania, tak zwane „dobro rycerskie”(powojenny PGR) z wzorcową hodowlą bydła rogatego, trzody chlewnej i owiec, gorzelnią a jeszcze wcześniej browarem oraz Stary Pałac, w którym mieścił się urząd gminy.

 

W Rybarzowicach  już we wczesnych, katolickich czasach istniała kaplica Maryjna. Po reformacji przekształcono ją w kościół ewangelicki. W 1549 odbudowano wieżę. W 1736 zebrano wystarczającą ilość pieniędzy na budowę nowego kościoła. Stary kościół, oprócz wieży, został zburzony i w jego miejsce postawiono nowy. W tym samym roku wyświęcono go. W 1836 i 1837 r. kościół poddano renowacji. Przeprowadził ją mistrz murarski Carl August Schraman z Zittau, ten sam, który odnawiał ratusz w Zittau.

W Rybarzowicach znajdowała się szkoła wybudowana w 1877/78, praktyka lekarska, fundacja Hauboldów, która prowadziła dom opieki nad zniedołężniałymi ludźmi z wiosek należących do ordynacji von Einsiedlów.

W Rybarzowicach  przed 1945 rokiem zaplecze usługowe było wzorcowe. Mieściły się tu: dwie masarnie, dwie piekarnie, trzy zakłady ślusarskie (w tym zakład naprawy rowerów), pracowało trzech kowali, rymarz, zdun, czterech szewców, trzech krawców, bednarz. We wsi były: jedna farbiarnia i pralnia chemiczna, skład opału, trzy stacje paliwowe, dwa zakłady ogrodnicze, kilka sklepów
z artykułami spożywczymi i przemysłowymi. Mieszkańcom wsi pomoc świadczyli: lekarz, położna
i jedna pielęgniarka gminna. Kwitło tutaj ożywione życie społeczne. Prężnie działały: Straż Pożarna, Stowarzyszenie Gimnastyczne, Stowarzyszenie Sadowników, Chór, Stowarzyszenie Kobiet, Stowarzyszenie Młodzieży Męskiej i Stowarzyszenie Młodzieży Żeńskiej.

Wieś miała od 1884 roku połączenie kolejowe z Zittau i Bogatynią. Większość mieszkańców żyła
z rzemiosła i rolnictwa. Sporo ludzi pracowało w zakładach tekstylnych Bogatyni i Zittau oraz
w pobliskiej elektrowni Hirschfelde.

Według spisu ludności dokonanego 10 grudnia 1900 roku Reibersdorf liczyło 1417, natomiast w tym samym czasie, Bogatynia 7486 mieszkańców.

Poniżej dawne pocztówki z Rybarzowic (Reibersdorf) ze zbiorów Biblioteki Publicznej Miasta i Gminy w Bogatyni